nl - fr
rss twitter facebook
basket Winkelmandje

Uw winkelwagen: € 0

Inhoud bekijken / bestellen

Biologische wijn

Bio wijnen

Vandaag de dag zijn biologische wijnen, biowijnen meer dan ooit belangrijk. La Buena Vida heeft reeds in 2009 een biobrochure gemaakt met biologische wijnen waarin het verschil wordt uitgelegd tussen de verschillende biowijnen. Het is vandaag immers trendy om biowijnen te verkopen en zelfs vele industriële wijnen dragen ook het biolabel. Het is dan ook zeer belangrijk dat u als consument de juiste informatie heeft. Wij hebben nooit uitdrukkelijk naar biologische wijnen gezocht. Vandaag is echter meer dan de helft van onze domeinen bio. Dit kan geen toeval zijn: vaak is het zo dat kleine familiale wijndomeinen in hun zoektocht naar kwaliteit en het streven naar een betere wijngaard vanzelf bij biomethodes terechtkomen. Bovendien is het in Spanje relatief gemakkelijk om geen systemische bestrijdingsmiddelen te gebruiken aangezien we bijna in elke regio te maken hebben met een droog klimaat. Resultaat is dan ook dat het heel vaak zo is dat de beste wijnen in bepaalde regio's ook biologische wijnen zijn. Het werk in de wijngaard wordt immers intensiever. Sinds 2009 zien wij al een evolutie. Meer dan 10 domeinen die toen nog twijfelden om biologisch te werken, zijn vandaag volledig bio. En er zullen er nog meer volgen. Wij kunnen niet anders dan tevreden zijn met deze evolutie. Vaak zijn wij en onze klanten immers de laatste stap om een wijnmaker te overtuigen om er voor te gaan.

Conventioneel wijnmaken

Conventionele wijnbouw

De conventionele wijnbouw is het product van druiven die behandeld zijn met systemische bestrijdingsmiddelen (pesticiden, instecticiden en kunstmest). De overgrote meerderheid van de wijn over heel de wereld (meer dan 95%) wordt op deze manier geproduceerd. Het gebruik van systemische bestrijdingsmiddelen laat de wijnbouwer toe om op efficiënte wijze ziekten in de wijngaard te bestrijden, zoals meeldauw, en om de opbrengsten te verhogen. Tezelfdertijd echter zorgt deze manier van werken ervoor dat het milieu onherroepelijk vervuild wordt en letterlijk de aarde doodt waarop de wijnstok groeit.

De chemische producten die gebruikt worden door de conventionele wijnbouw zijn dikwijls zeer toxisch en geklasseerd als Xi of Xn (Xi = irriterend en Xn = schadelijk, zoals bepaald in de klassificatie van Richtlijn 67/548/CEE met betrekking tot de verpakking en etikettering van gevaarlijke stoffen). De stockage en het gebruik van deze producten moet voldoen aan strenge normen om de gebruikers die ermee in contact komen, te beschermen. Het is dan ook duidelijk dat deze manier van werken een catastrofale impact heeft op de wijnmaker, de wijngaard en zijn omgeving.

Conventionele vinificatie

Reglement 1493/99/CEE is van toepassing op alle wijnen, zowel deze afkomstig van druiven die verbouwd werden volgens biologische principes als deze die verbouwd werden volgens conventionele methoden. Bijlage IV van dit reglement - lijst van de toegelaten oenologische praktijken en behandelingen en Bijlage V - voorwaarden en begrenzingen van sommige oenologische handelingen - omschrijven de talrijke additieven die toegelaten zijn in de vinificatie van de conventionele wijn en van de wijnen gemaakt van druiven van biologische oorsprong.

Culture raisonnée

Culture raisonnée houdt in dat men enkel systemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt als het echt nodig is en steeds met minimale doses. In Spanje kan dit bijvoorbeeld inhouden dat een wijnmaker op 10 wijnjaren 2 moeilijke jaren heeft waarin hij producten dient te gebruiken om zijn oogst te beschermen.

In tegenstelling tot de culture raisonnée, beoogt de biologische wijnbouw echte ecologische objectieven (respect voor het natuurlijk evenwicht, niet-vervuilende productie, biodiversiteit, uitsluiting van chemische producten enz). Culture raisonnée zal dus spijtig genoeg steeds scheikundige wijnbouw blijven.

Biologisch wijn maken

Biologische wijnbouw

Er bestaat een alternatief voor de conventionele wijnbouw: de biologische wijnbouw. Het voornaamste verschil bestaat erin dat in de biologische wijnbouw geen gebruik wordt gemaakt van chemische behandelingen in de strijd tegen ziektes en predatoren. De biologische wijnbouw gebruikt systematische bestrijdingsmiddelen van biologische oorsprong en met respect voor het milieu en zijn directe omgeving, zoals insecten, predatoren die zorgen voor een natuurlijk evenwicht in de populatie van andere vernietigende insecten.

De biologische wijnbouw zoekt voor zover als mogelijk een evenwicht en neigt meer naar een systeem van autoregulatie, eerder dan een systematische strijd tegen ziekten te voeren. In die zin is compost een mooi voorbeeld van biologische cultuur. Compost is een natuurlijk en rijk mest, ontstaan door de gisting van organisch afval dat op die manier wordt gerecycleerd, en dat op een perfecte en voordelige manier kunstmest vervangt. Compost is goed voor de bodem, voor de planten en dus ook voor de dieren en de mens.

Om goede wijn te maken, heeft de wijnmaker vooreerst een basisgrondstof nodig van kwaliteit: een goede druif is een gezonde druif, met hoge intrinsieke kwaliteiten die een sap geeft dat geen correcties nodig heeft tijdens de vinificatie. Biologische wijnbouw brengt deze kwaliteitsdruiven voort: de vruchten van resistente wijngaarden, in goede gezondheid en op natuurlijke manier verbouwd op een levende bodem. 

Biologische vinificatie vandaag

Zoals hierboven reeds aangehaald, bestaat er nog geen Europese wetgeving die toelaat om biologische wijnen te certificeren. Het oude reglement 2092/91/CEE over biologische landbouw sluit wijn uit. Gevolg is dat tot op vandaag er geen "biologische wijn" bestaat, doch enkel "wijn afkomstig van biologisch geteelde druiven". In het schema hieronder zien we duidelijk dat biologische druiven bestaan, maar dat men nog steeds geen "biologische wijn" kan maken ...

De producent die van overheidswege gecertificeerd en gecontroleerd wordt, krijgt een certificaat die hem toelaat te vermelden dat "de wijn afkomstig is van druiven van biologische oorsprong". De naam van de controlerende instantie moet op het etiket voorkomen. 

Naast de Europese, landelijke en regionale controle-organismen, zijn er ook private organisatie die volgens een eigen lastenboek certificeren (doch wel steeds met alle respect voor de bestaande Europese regelgeving terzake). De voornaamste zijn Nature et Progrès en Demeter. Deze laatste doet dienst als internationale associatie voor de biodynamische wijnbouw en legt vaak strengere normen op dan deze voorzien in de Europese wetgeving. De Demter-wijnen moeten afkomstig zijn van biodynamisch geteelde druiven. De maximale doses SO² zijn lager dan deze toegelaten voor de conventionele wijnbouw en zelfs nog lager dan deze toegelaten door Nature & Progrès. Chaptalisatie is volledig verboden voor niet-mousserende wijnen.

In de loop van 2010 had deze wetgeving moeten veranderen. Doch onder druk van de industriële wijnlobby (vooral Duitsland), die niet onder een bepaalde SO² grend wilde gaan, is de wetgeving en het jarenlange voorbereidingswerk eronder door gegaan. Een zeer spijtige zaak.

Biodynamie

De Oostenrijkse filossof Rudolf Steiner (1861-1925) geeft in 1924 een serie van 8 conferenties aan producenten in Silesië (het huidige Polen) die ongerust zijn over de verslechtering van de kwaliteit van hun zaaigoed en voeding, voorkomende uit het gebruik van chemische kunstmest. Deze conferenties vormen de stichtingstekst van de biodynamische landbouw.

De biodynamische landbouw bestaat sindsdien en is een altijd maar groeiende praktijk geworden. Sinds enkele jaren kent ook de biodynamische wijnbouw een nieuw elan. De voornaamste kenmerken van Demeter (gecreëerd in 1928) zijn de volgende:

  • Het lastenboek van de biodynamie houdt zich strikt aan de regels zoals opgelegd door reglement 2092/91 met betrekking tot de biologische landbouw. De biodynamische principes voegen zich er extra bij.
  • Alle syntheseproducten (kunstmest, pesticiden, onkruidverdelgende middelen, fungiciden, oplosbare fosfaten, potassiumzouten, enz.) zijn verboden evenals GGO's (genetisch gewijzigde organismen).
  • Het gebruik van verschillende plantensoorten, landbouwgewassen en dieren, noodzakelijk om een autonoom systeem te doen functioneren, wordt aangemoedigd. Als wijnbouwer is het echter niet altijd gemakkelijk om de ambachten van wijnbouwer, landbouwer en veeteler te combineren ...
  • De mest van de dieren alsmede het organisch afval van de boerderij worden gerecycleerd en vormen de basis van de compost die gebruikt wordt.
  • Diverse maatregelen worden genomen om het evenwicht en de gezondheid van de bodem te waarborgen, de kwaliteit van de wortelvorming en de ontwikkeling van de bacteriologische activiteit.
    • Biodynamische preparaties: komestpreparaat (500) en kiezelpreparaat (501), ingegraven in koehoorn gedurende bepaalde tijd.
    • Verluchting van de bodem en goede granulometrie.
    • Natuurlijke bemesting, groene mest en compost.
  • Gebruik van compost en preparaten:
    • Waken over de kwaliteit van de gebruikte ingrediënten voor het maken van compost.
    • Verbetering van de compost met biodynamische preparaten, zoals duizendblad (502), kamille (503), brandnetel (504), eikenschors (505), paardenbloem (506) en valeriaan (507).
  • De positie en het ritme van de planeten en de maan worden in het oog gehouden voor het zaaien, oogsten, behandelen, snoeien enz.
    • Er bestaan verschillende biodynamische kalenders. Deze van Maria Thun is de bekendste.

Het spectaculaire en esoterische gedeelte van de biodynamie wordt vaak gestigmatiseerd. Niettemin doet de biodynamie enkel beroep op zeer natuurlijke middelen. Ze bevordert de observatie van de natuur en realiseert zich dagelijks, zowel in observatie van de natuur en realiseert zich dagelijks, zowel in het effect van zijn principes als in de handeling en de intentie van diegene die deze uitvoert. Er is zonder twijfel minder mysterie in de handelingen van de biodynamie dan in de gezamenlijke praktijken van het gebruik van systematische bestrijdingsmiddelen in de wijngaard.

Wetenschappelijk staat nog niet alles op punt. De principes van de biodynamie worden op dit moment stuk voor stuk wetenschappelijk onderzocht bij Albet i Noya, in zijn tijd reeds bio-pionier. Josep-Maria Albet i Noya heeft zich als doel gesteld om de principes van de biodynamie te herdefiniëren, deze keer op volledig wetenschappelijke basis.

Natuurlijke wijn

Natuurlijke wijn of beter gezegd "zo natuurlijk mogelijke wijn", heeft geen wettelijke omschrijving en zal nooit het voorwerp uitmaken van een certificering. Toch bestaat hij!

Natuurlijke wijn is steeds op basis van biologisch geteelde druiven en een zeer non-interventionistische vinificatie. Dit zijn de 4 criteria voor deze wijnen:

  • Biologisch geteelde druiven
  • Oogsten met de hand
  • Enkel gebruik van natuurlijke gisten
  • 50 mg/liter maximum gebruik van sulfiet

Bovendien wordt er geen enkel additief, correcite of manipulatie toegelaten: chaptalisatie, acidificatie, gebruik van geselecteerde gisten, enzymen, houtchips enzovoort is verboden. 

In jaren dat de omstandigheden het toelaten kan de producent zelfs zo ver gaan om totaal geen SO² toe te voegen.

Het is belangrijk te weten dat wijn in natuurlijke toestand immers altijd al SO² bevat.

Zwaveldioxide (SO²) is voor de stabiliteit en de houdbaarheid van wijn fundamenteel. SO² werkt immers antiseptisch en anti-oxidatief en zonder deze bescherming is de productie van kwaliteitswijn niet mogelijk.

Zwaveldioxide wordt uit het mineraal zwavel bereid, dat in de nabijheid van vulkanen uit de aardkorst wordt gewonnen. Zwavel vindt men ook in de wijngaard en het wordt in allerhande bestrijdingsmiddelen verwerkt.

Voor het wijn maken is vooral de anti-oxidatieve werking van kaliummetabisulfiet, dat bij aanraking met water SO² vrijgeeft - toegevoegd aan de most of de wijn en bindt zich onmiddellijk aan zuurstof dat zo zijn oxiderende eigenschap verliest. De gebonden SO² is echter niet meer actief en de wijnmaker moet regelmatig SO² bijvoegen zodat de wijn niet oxideert door de nieuwe zuurstof waarmee hij in contact komt.

Voor de gisting wordt een kleine hoeveelheid zwaveldioxide toegevoegd aan de most. Dat beschermt hem tegen schadelijke bacteriën zoals azijnzuurbacteriën en tegen oxidatie tot de gisting aanvangt. Tijdens de alcoholische en malolactische gisting wordt de jonge wijn beschermd door een laag CO² en bestaat er geen gevaar voor oxidatie. Pas tijdens de lagering moet opnieuw regelmatig zwaveldioxide worden toegevoegd, de laatste maal vlak voor de botteling.

Het gebruik van SO² is in Europa aan strenge regels gebonden. Zo mag rode wijn maximum 150 mg per liter bevatten, droge witte wijn 200 mg per liter en zoete witte wijn 400 mg per liter. De meeste wijnen zitten ver onder dit maximum.

De situatie in Spanje

Als we vergelijken met Frankrijk, zien we dat de wijnmakers in Spanje nog een lange weg af te leggen hebben. De eerste wijnen gemaakt van biologische druiven werden in Spanje gemaakt in 1979 door Albet i Noya, pionier van de biologische wijnbouw. Vandaag de dag speelt dit domein nog altijd een zeer belangrijke rol en is zeer gedreven in het hele debat aanwezig.

In Frankrijk zijn er vandaag van de meer dan 100.000 wijnbouwers een goeie 2.000 bio-certifiés. In Spanje zijn we daar voorlopig nog ver af, hoewel we zien dat de sector volop in beweging is en velen op het punt staan om het roer om te gooien of "zoekende" zijn.

Des te meer zijn wij daarom trots dat er toch ook heel wat jonge wijnprojecten kiezen voor biologische of biodynamische wijnbouw; dit toont alleen maar aan dat ze zelf volop geloven in de toekomst van hun regio en van hun wijnen.

Opvallend is toch dat in de wijngaard zelf door de meeste domeinen biologisch of bijna biologisch wordt gewerkt. Spanje is wat dat betreft dan ook een makkelijker land dan Frankrijk. Droogte en minder vochtigheid zorgen ervoor dat sommige ziekten zoals meeldauw veel minder voorkomen. Er moet in het algemeen dus ook veel minder behandeld worden.

Eveneens opvallend is dat de bio wijn domeinen vaak gelegen zijn in minder voor de hand liggende regio's. De traditionele wijnregio's zoalsl Rioja en Ribera del Duero zijn blijkbaar wat minder geneigd om ook biologisch te gaan werken, hoewel sommige er zeer dicht bij zijn.

Biologische wijndomeinen (gecertificeerd en niet-gecertificeerd)

Biodynamische wijndomeinen

Een aantal van deze domeinen gebruiken nooit meer dan 50 mg SO²; zij maken dus "vin nature":





Lichtstraat Verlipark Unit B.1.26 B-2400 Mol | Tel: 014/45 13 03 | Fax: 014/45 49 17 | E-mail: info@labuenavida.be

Disclaimer - Powered by x2media created by XatraX